موضوع : احادیث تقیه

[تفسير الإمام عليه السلام ] : قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ: وَ إِلٰهُكُمْ إِلٰهٌ وٰاحِدٌ – لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ اَلرَّحْمٰنُ اَلرَّحِيمُ  قَالَ اَلْإِمَامُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ إِلَهُكُمُ اَلَّذِي أَكْرَمَ مُحَمَّداً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ بِالْفَضِيلَةِ وَ أَكْرَمَ آلَهُمَا اَلطَّيِّبِينَ بِالْخِلاَفَةِ وَ أَكْرَمَ شِيعَتَهُمْ بِالرَّوْحِ وَ اَلرَّيْحَانِ وَ اَلْكَرَامَةِ وَ اَلرِّضْوَانِ وَاحِدٌ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ لاَ نَظِيرَ وَ لاَ عَدِيلَ – لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ اَلْخَالِقُ اَلْبَارِئُ اَلْمُصَوِّرُ اَلرَّازِقُ اَلْبَاسِطُ اَلْمُغْنِي اَلْمُفْقِرُ اَلْمُعِزُّ اَلْمُذِلُّ اَلرَّحْمَنُ اَلرَّحِيمُ يَرْزُقُ مُؤْمِنَهُمْ وَ كَافِرَهُمْ وَ صَالِحَهُمْ وَ طَالِحَهُمْ – لاَ يَقْطَعُ عَنْهُمْ مَادَّةَ فَضْلِهِ وَ رِزْقِهِ وَ إِنِ اِنْقَطَعُوا هُمْ عَنْ طَاعَتِهِ اَلرَّحِيمُ بِعِبَادِهِ اَلْمُؤْمِنِينَ مِنْ شِيعَةِ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَّعَ لَهُمْ فِي اَلتَّقِيَّةِ يُجَاهِرُونَ بِإِظْهَارِ مُوَالاَةِ أَوْلِيَاءِ اَللَّهِ وَ مُعَادَاةِ أَعْدَاءِ اَللَّهِ إِذَا قَدَرُوا وَ يَسْتُرُونَهَا إِذَا عَجَزُوا قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لَوْ شَاءَ لَحَرَّمَ عَلَيْكُمُ اَلتَّقِيَّةَ وَ أَمَرَكُمْ بِالصَّبْرِ عَلَى مَا يَنَالُكُمْ مِنْ أَعْدَائِكُمْ عِنْدَ إِظْهَارِكُمُ اَلْحَقَّ أَلاَ فَأَعْظَمُ فَرَائِضِ اَللَّهِ عَلَيْكُمْ بَعْدَ فَرْضِ مُوَالاَتِنَا وَ مُعَادَاةِ أَعْدَائِنَا اِسْتِعْمَالُ اَلتَّقِيَّةِ عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَ إِخْوَانِكُمْ وَ مَعَارِفِكُمْ وَ قَضَاءِ حُقُوقِ إِخْوَانِكُمْ فِي اَللَّهِ أَلاَ وَ إِنَّ اَللَّهَ يَغْفِرُ كُلَّ ذَنْبٍ بَعْدَ ذَلِكَ وَ لاَ يَسْتَقْصِي وَ أَمَّا هَذَانِ فَقَلَّ مَنْ يَنْجُو مِنْهُمَا إِلاَّ بَعْدَ مَسِّ عَذَابٍ شَدِيدٍ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ لَهُمْ مَظَالِمُ عَلَى اَلنَّوَاصِبِ وَ اَلْكُفَّارِ فَيَكُونَ عَذَابُ هَذَيْنِ عَلَى أُولَئِكَ اَلْكُفَّارِ وَ اَلنَّوَاصِبِ قِصَاصاً بِمَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ مِنَ اَلْحُقُوقِ وَ مَا لَهُمْ إِلَيْكُمْ مِنَ اَلظُّلْمِ فَاتَّقُوا اَللَّهَ وَ لاَ تَتَعَرَّضُوا لِمَقْتِ اَللَّهِ بِتَرْكِ اَلتَّقِيَّةِ وَ اَلتَّقْصِيرِ فِي حُقُوقِ إِخْوَانِكُمُ اَلْمُؤْمِنِينَ .(التفسير الإمام العسکري عليه السلام  ,  جلد۱  ,  صفحه۵۷۳ )

تفسير امام:قول خدا عز و جل(163-البقره)معبود شما يكتاست نيست معبود بر حقى جز او ، بخشنده است و مهربانست. حضرت امام عسکری فرمودند :معبود شما آنست كه محمد(صلّى اللّه عليه و آله)و على(عليه السّلام)را به فضيلت گرامى داشت و آل پاكشان را بخلافت،و شيعه‌ شان را بروح و ريحان و كرامت و رضوان قرار داد  ، خداوند يكتاست و شريك و مانند و برابر ندارد-پايان آيه البقره-نيست معبود بر حق جز همان آفريننده و پديد آورنده و صورتگر و روزى بخش و بخشنده ، بى‌نياز كن ، ندار كن  ، عزيز كن و ذليل كن ، بخشنده مهربانى كه بمؤمن و كافر و خوب و بدشان روزى ميدهد و مايه بخشش و روزيش از آنان بريده نشود و اگر چه از طاعتش ببرند،مهربانست به بنده‌هاى مؤمنش كه شيعه آل محمدند،تقيه را براى آنان روا داشته و در صورت قدرت ، دوستى دوستان خدا و دشمنى دشمنان خدا را آشكار كنند و در حال تقيه نهان سازند كه از آن عاجزند. رسول خدا(صلّى اللّه عليه و آله)فرمودند :اگر می خواست تقيه را بر شما حرام میكرد و شما را امر بصبر مینمود بر آنچه بشما برسد از دشمنانتان  در اظهار حق ،   آگاه كه بزرگتر فريضه خدا بر شما پس از فرض دوستى ما و دشمنى با دشمنان ما بكار بستن تقيه است براى جان خود و برادران خود و آشنايان خود،و پرداخت حقوق برادران دينى خود آگاه كه براستى خدا پس از آن بيامرزد هر گناهى را و سخت نگيرد،و اما كوتاهى در اين دو را كم است كسى كه از آن رها شود جز پس از ديدن عذاب سختى مگر آنكه مظلمه‌اى بر ناصبيها و كافران داشته باشند و عذاب خلاف در اين دو را بر آن كافران و ناصبان گزارند در برابر حقوقى كه شما بآنها داريد و ستمى كه آنها بشما كردند پس از خدا بترسيد و دچار دشمنى خدا نشويد براى ترك تقيه و تقصير درباره حقوق برادران مؤمن خود.

عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: اِتَّقُوا عَلَى دِينِكُمْ فَاحْجُبُوهُ بِالتَّقِيَّةِ فَإِنَّهُ لاَ إِيمَانَ لِمَنْ لاَ تَقِيَّةَ لَهُ إِنَّمَا أَنْتُمْ فِي النَّاسِ كَالنَّحْلِ فِي الطَّيْرِ لَوْ أَنَّ الطَّيْرَ تَعْلَمُ مَا فِي أَجْوَافِ النَّحْلِ مَا بَقِيَ مِنْهَا شَيْءٌ إِلاَّ أَكَلَتْهُ وَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ عَلِمُوا مَا فِي أَجْوَافِكُمْ أَنَّكُمْ تُحِبُّونَّا أَهْلَ اَلْبَيْتِ لَأَكَلُوكُمْ بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ لَنَحَلُوكُمْ فِي السِّرِّ وَ الْعَلاَنِيَةِ رَحِمَ اَللَّهُ عَبْداً مِنْكُمْ كَانَ عَلَى وَلاَيَتِنَا .

المحاسن  ج۱ ص۲۵۷ -الکافي  ج۲ ص۲۱۸ – الوافي  ج۵ ص۶۸۷ -وسائل الشیعة  ج۱۶ ص۲۰۵

ابن ابى يعفور گويد: امام صادق عليه السلام فرمود: بخاطر حفظ‍‌ دينتان تقيه كنيد، و آن را با تقيه زير پرده داريد، زيرا هر كه تقيه ندارد ايمان ندارد، همانا شما در ميان مردم مانند زنبور عسل در ميان پرندگانيد، اگر پرندگان بدانند، در درون زنبور عسل چيست، همه آنها را بخورند، و اگر مردم بدانند آنچه در دل شماست كه ما اهل بيت را دوست داريد، شما را با زبانشان بخورند و در نهان و آشكار ناسزا گويند،(از شما سعايت و سخن چينى كنند و بشما تهمت زنند تا گرفتار زندان و شكنجه و اعدام شويد) خدا بيامرزد آن بنده‌ئى را از شما كه ولايت ما را داشته باشد.

حَدَّثَنَا اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ السَّكُونِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زَكَرِيَّا الْجَوْهَرِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: اَلْمُؤْمِنُ عَلَوِيٌّ لِأَنَّهُ عَلاَ فِي الْمَعْرِفَةِ وَ الْمُؤْمِنُ هَاشِمِيٌّ لِأَنَّهُ هَشَمَ الضَّلاَلَةَ وَ الْمُؤْمِنُ قُرَشِيٌّ لِأَنَّهُ أَقَرَّ بِالشَّيْءِ الْمَأْخُوذِ عَنَّا وَ الْمُؤْمِنُ عَجَمِيٌّ لِأَنَّهُ اِسْتَعْجَمَ عَلَيْهِ أَبْوَابُ الشَّرِّ وَ الْمُؤْمِنُ عَرَبِيٌّ لِأَنَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَرَبِيٌّ وَ كِتَابُهُ الْمُنْزَلُ بِلِسٰانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ  وَ الْمُؤْمِنُ نَبَطِيٌّ لِأَنَّهُ اِسْتَنْبَطَ الْعِلْمَ وَ اَلْمُؤْمِنُ مُهَاجِرِيٌّ لِأَنَّهُ هَجَرَ السَّيِّئَاتِ وَ الْمُؤْمِنُ أَنْصَارِيٌّ لِأَنَّهُ نَصَرَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِ اَللَّهِ وَ الْمُؤْمِنُ مُجَاهِدٌ لِأَنَّهُ يُجَاهِدُ أَعْدَاءَ اَللَّهِ تَعَالَى فِي دَوْلَةِ الْبَاطِلِ بِالتَّقِيَّةِ وَ فِي دَوْلَةِ الْحَقِّ بِالسَّيْفِ.

علل الشرایع شیح صدوق  ج۲ ص۴۶۷ – وسائل الشیعة  ج۱۶ ص۲۰۹

 جعفر بن محمّد بن محمّد غماره،از پدرش،وى مى‌گويد:از حضرت امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مى‌فرمودند: مؤمن علوى است،زيرا در معرفت مقام عالى و بلندى دارد. مؤمن هاشمى است،زيرا ضلالت و گمراهى را شكست مى‌دهد. مؤمن قرشى است،زيرا به شيئى كه از ما اخذ شده اقرار دارد. مؤمن عجمى است،زيرا ابواب شرّ بر او بسته است. مؤمن عربى است،زيرا پيامبرش صلى اللّٰه عليه و آله عربى بوده و كتابش به زبان عربى آشكار مى‌باشد. مؤمن نبطى است،زيرا علم را درك نموده و فهميده است. مؤمن مهاجرى است،زيرا از گناهان و زشتى‌ها دورى گزيده است. مؤمن انصارى است،زيرا رسول و اهل بيت او را نصر و يارى كرده است. مؤمن مجاهد است زيرا با دشمنان خدا جهاد مى‌كند به اين نحو كه در زمان دولت باطل تقيّه نموده و در عصر دولت حقّه آل محمد علیهم السلام با شمشير با آنها كارزار مى‌نمايد.

 اِبْنُ سَعْدٍ عَنِ اَلْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِنَّ التَّقِيَّةَ تُرْسُ الْمُؤْمِنِ وَ لاَ إِيمَانَ لِمَنْ لاَ تَقِيَّةَ لَهُ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَرَأَيْتَ قَوْلَ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى – إِلاّٰ مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمٰانِ قَالَ وَ هَلِ التَّقِيَّةُ إِلاَّ هَذَا .

قرب الإسناد  ج۱ ص۳۵ – تفسیر البرهان  ج۳ ص۴۵۷ -وسائل الشیعة  ج۱۶ ص۲۲۷ – بحار الأنوار  ج۷۲ ص۳۹۴

 از امام ششم حضرت جعفر بن محمد الصادق عليه السّلام  است كه فرمودند :راستى تقيه سپر مؤمن است، ايمان ندارد كسى كه تقيه ندارد-راوى گفت:قربانت قول خدا تبارك و تعالى است كه إِلاّٰ مَنْ‌ أُكْرِهَ‌ وَ قَلْبُهُ‌ مُطْمَئِنٌّ‌ بِالْإِيمٰانِ‌ .فرمود:آيا تقيه جز اينست‌؟

فِي تُحَفِ اَلْعُقُولِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ قَالَ قَالَ الصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : يَا اِبْنَ النُّعْمَانِ إِذَا كَانَتْ دَوْلَةُ الظُّلْمِ فَامْشِ وَ اِسْتَقْبِلْ مَنْ تَتَّقِيهِ بِالتَّحِيَّةِ فَإِنَّ الْمُتَعَرِّضَ لِلدَّوْلَةِ قَاتِلُ نَفْسِهِ وَ مُوبِقُهَا إِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ وَ لاٰ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ

تحف العقول  ,  جلد۱  ,  صفحه۳۰۷ –  عوالم العلوم  ,  جلد۲۰  ,  صفحه۶۴۴  – بحار الأنوار  ,  جلد۷۵  ,  صفحه۲۸۶ – مستدرك الوسائل  ,  جلد۱۲  ,  صفحه۲۶۰ 

حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند : اى پسر نعمان! هرگاه دولت ظلم روى كار بود، راه برو و با كسى كه از او تقيّه مى كنى با سلام و تحيّت برخورد كن ؛ زيرا كسى كه متعرّض [اين ]دولت شود قاتل و هلاك كننده خود باشد. خداوند مى فرمايد: «و خود را با دستهايتان به هلاكت نيندازيد»

عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ: سَأَلْتُ الصَّادِقَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ قَوْلِهِ « أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً  » قَالَ: التَّقِيَّةُ « فَمَا اِسْطٰاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اِسْتَطٰاعُوا لَهُ نَقْباً  » قَالَ مَا اسْتَطَاعُوا لَهُ نَقْباً إِذَا عُمِلَ بِالتَّقِيَّةِ لَمْ يَقْدِرُوا فِي ذَلِكَ عَلَى حِيلَةٍ، وَ هُوَ الْحِصْنُ الْحَصِينُ وَ صَارَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ أَعْدَاءِ اَللَّهِ سَدّاً لاَ يَسْتَطِيعُونَ لَهُ نَقْباً، قَالَ: وَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ: « فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَكّٰاءَ  » قَالَ: رَفَعَ التَّقِيَّةَ عِنْدَ الْكَشْفِ فَيَنْتَقِمُ مِنْ أَعْدَاءِ اَللَّهِ .

تفسیر العیاشی  ج۲ ص۳۵۱ – تفسير الصافي  ج۳ ص۲۶۵ -تفسیر البرهان  ج۳ ص۶۷۲ -بحار الأنوار  ج۱۲ ص۲۰۷